Weglopen

Weglopers zijn minderjarigen die het ouderlijk huis, de instelling of het opvanggezin waar ze verblijven, hebben verlaten. Weglopen is een gedrag dat zeer verschillende vormen kan aannemen: weglopen van huis, weglopen uit een instelling, weglopen voor één dag of langdurig weglopen, weglopen naar het buitenland,…. De meest voorkomende oorzaken zijn: conflicten in het gezin, depressie, problemen op school. 

Wat is weglopen?

Weglopen is een gedrag, met verschillende vormen en uiteenlopende aanleidingen of oorzaken. Er zijn jongeren die botsen met hun ouders en in een vlaag van woede de deur van het ouderlijke huis achter zich dichttrekken. Maar ook fysiek of seksueel geweld kan een reden zijn om weg te lopen. Bij plots escalerende ruzies is na een korte time-out vaak een herstel mogelijk van de relaties en de communicatie binnen het gezin. Soms kan de problematiek en de breuk in het gezin ook zeer diepgaand zijn. Ook persoonlijke problemen, identiteitsvragen, vragen bij de zin van het leven, kunnen aan de basis liggen van het weglopen.

Weglopen komt vaak neer op een crisissituatie. Bij jongeren kan het weglopen angst, eenzaamheid en onzekerheid veroorzaken. Het kan ook gepaard gaan met het gebruik van risicovolle overlevingsstrategieën. Hoe langer de jongere van huis weg is, hoe groter ook de kans dat hij elders afhaakt, bvb. op school. Spijbelen kan ook een eerste stap zijn naar weglopen. De ouders worden in eerste instantie geconfronteerd met ongerustheid, maar van zodra hun kind ergens is opgedoken knaagt vooral de opvoedingsonzekerheid.

Weglopen kan echter ook positief worden geduid. De jongere geeft met zijn wegloopgedrag een stevig signaal over zichzelf, over een onhoudbare situatie thuis of in de instelling en legt zich daar niet passief bij neer. De crisissituatie die weglopen teweegbrengt kan een aanknopingspunt zijn om dieperliggende problemen aan te pakken.

Child Focus behandelt elk jaar ongeveer 1000 wegloopdossiers. Deze cijfers verschillen natuurlijk licht van jaar tot jaar en evolueren ook in de tijd. Recente informatie en cijfermateriaal over weglopen vind je in het jaarverslag.

Child focus verrichte een studie  over het profiel en de ervaringen van weglopers in België. De onderzoeksresultaten geven informatie over het profiel van de weglopers, hun beweegredenen en beleving, hun ervaringen tijdens de wegloopperiode en hun contacten, ervaringen en verwachtingen ten aanzien van de hulpverlening. Daarnaast worden een hele reeks beleidsadviezen geformuleerd. Download hier de studie Weglopen: weg… van wat?

Wat als jouw kind is weggelopen?

Wanneer je ontdekt dat je kind is weggelopen wordt je als ouder geconfronteerd met allerhande emoties: ongerustheid, angst, onbegrip, een gevoel van onmacht,  de indruk geen gezag meer te hebben…

Je kan samen met je naaste familie zelf volgende acties ondernemen:

  • Probeer je zoon/dochter te bereiken via gsm, e-mail, facebook, …
  • Controleer of hij/zij die dag de normale activiteiten heeft gevolgd (school, sportclub, afspraak met vrienden, …)
  • Contacteer de personen waar je zoon/dochter naartoe zou kunnen zijn. Ga kijken op plaatsen waar vaak jongeren rondhangen.

Indien dit eerste zoekwerk geen resultaat oplevert, aarzel niet: neem contact op met de politie in je buurt om de verdwijning aan te geven. De politie moet alles in het werk stellen om jouw kind veilig en wel terug te vinden. Daarnaast kan je de verdwijning ook melden aan Child Focus op het gratis nummer 116000 waar de consulent jouw steun en toeverlaat wordt tijdens deze crisis. Hou moed, we zullen alles in het werk stellen om jouw kind terug te vinden. De meeste weglopers worden binnen de week gezond en wel teruggevonden (meer dan de helft al na één of twee dagen) of keren op eigen initiatief terug.

Wat doet de politie?
  • Informatie vragen aan de ouders zoals: een beschrijving, welke kleding, foto’s, mogelijke verblijfplaatsen, …
  • Doorgeven van het signalement aan de verschillende politiediensten.
  • Checken of de jongere niet in een ziekenhuis of een politiebureau is.
  • Buurtonderzoek.
  • Zoektochten organiseren.
  • Doorgeven van de verdwijning aan de Procureur des Konings.
Hoe pak je de thuiskomst aan?

Wees voorbereid op de thuiskomst van je zoon of dochter en praat erover. Dit is zeer belangrijk. Wat heeft je zoon of dochter willen duidelijk maken door weg te lopen? Zoek samen naar mogelijke oplossingen en laat als ouders weten dat het je diep geraakt heeft. Er bestaan tal van hulpverleningsinstanties voor zowel ouders als weglopers. Aarzel niet om contact op te nemen met:

Denk je aan weglopen?

Vooraleer je werkelijk wegloopt van huis of uit de instelling waar je verlijft, is het belangrijk dat je nadenkt of dit wel de beste oplossing is. Het zal niet makkelijk zijn maar misschien moet je toch eerst eens met je ouders of begeleiders praten. Vertel hen waarom je weg wil en waarom het voor jou niet langer draaglijk is.

Waar kan je terecht?

Probeer de situatie draaglijk te maken zodat iedereen - dus ook jij- zich goed voelt. Dat is iets waar iedereen in je gezin of leefgroep aan mee moet werken. Zoek eventueel een vertrouwenspersoon die wil bemiddelen als het praten tussen jullie moeilijk gaat.

Als niets helpt en je houdt echt niet meer uit dan moet je op zoek naar een andere oplossing. Je kan in alle anonimiteit met iemand van Child Focus bellen of mailen.

Je kan -ongeacht je leeftijd- ook terecht bij het Jongerenadviescentrum (JAC). Zij zoeken samen met jou naar een eventuele (tijdelijke) opvang en een oplossing op langere termijn: www.jac.be
Vanaf 16 jaar kan begeleid zelfstandig wonen een oplossing zijn. Jongerenwelzijn is een dienst die je hierbij kan helpen: www.jongerenwelzijn.be Zij helpen je bij alle praktische zaken van het alleen wonen.

Wat kan er gebeuren als je wegloopt?

De meeste weglopers worden gelukkig gezond en wel binnen een week (meer dan de helft al na één of twee dagen) teruggevonden of keren zelf terug. Toch zullen je ouders (of je voogd) niet zomaar zitten wachten op je terugkeer. Weglopers kunnen met heel wat gevaarlijke dingen in contact komen, op straat (agressie, drugs, ...) of bij hun poging om te overleven (diefstal, prostitutie, ...). Als je je ouders of voogd niet op de hoogte hebt gebracht van je idee om te vertrekken, is het ook goed mogelijk dat ze het ergste gaan vrezen: een ontvoering. Kortom, ze zullen erg ongerust zijn en er alles aan doen om je terug te vinden. Ze zullen waarschijnlijk de politie en/of Child Focus contacteren.

Is weglopen strafbaar?

Tussen 1900 en 1935 werd weglopen gelijkgesteld aan ‘zwerven' en riskeerden jonge weglopers zelfs een celstraf! Tegenwoordig is weglopen niet meer strafbaar, maar tot je achttiende levensjaar beslissen je ouders, je legale voogd(en) of de jeugdrechter wel over de plaats waar jij moet wonen. Zonder hun toestemming mag je, als minderjarige, niet zomaar ergens anders gaan wonen. Er zal dus actief naar je gezocht worden.

Het is dan ook beter om je ouders, een hulpverleningsdienst (zoals Child Focus) of de politie te verwittigen dat je elders wilt wonen, zelfs wanneer je al onderdak hebt gevonden bij iemand die je vertrouwt. Op die manier vermijd je een heleboel pijnlijke misverstanden.

Als je beslist om weg te lopen uit een instelling, weet dan dat de politie maar ook je ouders en naar alle waarschijnlijkheid de consulent van de jeugdzorg of de jeugdrechter hiervan op de hoogte zullen worden gebracht. Je situatie zal worden herbekeken, wat heel wat gevolgen kan hebben.

Ik ben weggelopen en durf niet terug te keren...

Je bent weggelopen en wil terugkeren naar huis (of naar de instelling) maar je durft niet. Je bent bang voor de reactie van je ouders (of voogd) of je vreest dat je opnieuw met dezelfde problemen zult geconfronteerd worden die er waren voor je ervan wegvluchtte. Als de problemen destijds niet samen met jou zijn verdwenen, is de kans ook groot dat je opnieuw zin zult krijgen om de deur achter je dicht te slaan. En je weet nochtans dat het niets echt oplost. Erger zelfs: des te meer je op straat ‘ronddoolt’, des te groter het risico dat je andere problemen tegenkomt (agressie, breuk met je school, vrienden verliezen, enz.).

Kortom, blijf niet zitten met een hoofd vol muizenissen en vragen. Wij zijn er om naar je te luisteren, je met raad en daad bij te staan en je te helpen zoeken naar oplossingen (bemiddeling met je ouders, tijdelijk onderdak buitenshuis, psychologische ondersteuning, enz.). Neem contact op met:

Child Focus via het nummer 116 000 (24 uur op 24 bereikbaar) Awel (kinder-en jongerentelefoon) via het nummer 102 Het CLB van je school Het Jongeren Advies Centrum (JAC) in je buurt Lise-Laura Mattern, consulente: “Ik herinner me een telefoontje van een jongen van 16 jaar die thuis was weggelopen na een heftige ruzie met zijn ouders. Het was al donker, koud en hij wist niet waar naartoe. Tijdens ons gesprek werd al snel duidelijk dat hij diezelfde avond zeker niet meer naar huis durfde te gaan. Hij had geen geld meer om te bellen en was radeloos. Mijn telefoontje naar het dichtsbijzijnde crisisopvangcentrum voor mensen in moeilijkheden heeft ervoor gezorgd dat iemand hem is gaan oppikken en dat hij in het centrum een bed voor de nacht kon krijgen. Ook daarna heeft het opvangcentrum voor verdere begeleiding en opvolging van deze zaak gezorgd.”

© 2015 Child Focus | Houba - de Strooperlaan 292 | B-1020 Brussel | BE19 3101 2229 9912