Het is vanzelfsprekend dat jongeren zowel op school als in verenigingen media-opvoeding moeten krijgen. Ze moeten de complexe uitdagingen van online veiligheid begrijpen. Ze moeten zich met kennis van zaken in de digitale samenleving kunnen bewegen. Daarom is het cruciaal om hun vaardigheden en sociale, kritische en communicatie-attitudes te versterken. 

Een veilig, verantwoordelijk en intelligent gebruik van het internet moet een plaats krijgen in het leerproces, de schoolprogramma’s en/of een onderwijsproject. Het is belangrijk om het potentieel van de technologie te benadrukken.

Hier vind je concrete tools en ideeën om een mooi educatief initiatief te starten. Doel: ervoor zorgen dat jongeren gelukkige, verantwoordelijke en solidaire digitale burgers worden.

Hoe begin je aan online veiligheid?

Jacht op clichés

Verbreek stereotypes:

Jongeren zijn internetexperts: jawel, ze zijn snel en overmoedig. Ze jongleren bliksemsnel met apps. Maar daarom zijn ze nog geen kritische, gelukkige en verantwoordelijke internetgebruikers. Op dat vlak is er een rol weggelegd voor professionals. Ze moeten jongeren de weg wijzen naar maatschappelijke waarden en sociale vaardigheden.

Je moet een geek zijn om geloofwaardig te zijn: je moet in geen geval een kenner van sociale media zijn om een jongere te helpen. Wanneer jongeren online een probleem hebben, komt dat vaak niet uit het internet voort maar wel uit een sociale interactie. Als volwassene is het volstrekt legitiem dat je die onderwerpen met hen bespreekt. Toch moeten we hun kennis benutten om hen als experts te gebruiken. Zij kunnen je vertellen over populaire platformen en apps.

 

Dialoog

3 sleutelwoorden als startpunt van een gesprek met een minderjarige:

  1. Belangstelling
  2. Vertrouwen
  3. Neutraliteit

Hiermee begint een educatief en eerlijk gesprek over het internet omdat je de intimiteit van de jongere betreedt, een gevoelige, geheime zone. Je moet dus een open mentaliteit hebben, zonder zijn sociaal mediagebruik te beoordelen. Die houding is het startpunt voor een gesprek.

Veiligheid

Vooraleer je jongeren over media of online risico’s kunt leren, moet je een vertrouwensklimaat in de groep scheppen. Jongeren moeten voelen dat je oprecht belangstelling hebt voor hun digitale universum. Toon dat je ontvankelijk bent. Stel vragen zonder beoordeling. Ze moeten het gevoel hebben dat ze je kunnen vertrouwen.

Concreet

ADVIES

  • Organiseer een workshop om over sexting te praten (link naar de pagina sexting) of over de online reputatie
     
  • Begin een thematische blog of een nieuwsbrief met de klas om over fake news te praten (link naar een andere pagina)
     
  • Maak een YouTube-kanaal over de voorvallen in de klas om jongeren bewust te maken voor privacy
     
  • Ontwikkel een online pedagogische tool, (vb. een quizz)
     
  • Analyseer de resultaten van de zoekmachines

Toon belangstelling en betrokkenheid, om met de volledige groep positieve aspecten van sociale media te ontdekken. Spoor hen aan om nieuwe mogelijkheden te verkennen en het internet op een creatieve manier te gebruiken. Sommige jongeren hebben bijvoorbeeld een website, een blog of maken fotomontages. Andere blinken uit in de creatie van digitale muziek of van video’s die ze op YouTube posten. Praat daarover, het is een goudmijn!

Ga zelf aan de slag! En denk na over potentiële risico’s online gelinkt aan hun projecten. Benadruk vooral de voordelen.

Ga zelf op ontdekkingstocht en blijf leren, alleen en met hen.

 

Onderwijs in de digitale media

​Maar voor Mediawijs gaat mediawijsheid verder dan dat. Ze willen iedereen stimuleren om naast deze competenties ook oog te hebben voor

Mediawijs buigt zich dagelijks onder andere over de vraag “waaraan moet je werken om mediawijsheid te versterken?”.

Mediawijsheid wordt vaak gedefinieerd als een competentie. Dat wil zeggen: de nodige kennis, vaardigheden en attitudes hebben om in een specifieke situatie adequaat te handelen. In casu: om je actief, creatief, kritisch en bewust te bewegen in een gemediatiseerde samenleving met het oog op jouw maatschappelijke participatie.

In het dossier: het mediawijs competentiemodel vind je hierover heel wat extra informatie.

Hoe neem je online veiligheid op in jouw lessen?

Het is niet altijd makkelijk om pedagogische hulpmiddelen te vinden voor media-opvoeding. Media-opvoeding houdt verband met transversale doelstellingen van het basis- en middelbaar onderwijs. In de praktijk ontbreekt ze in lesprogramma’s. Het is dus moeilijk om ze een plaats in een uurrooster te geven.

Daarom pleit Child Focus voor een interdisciplinaire benadering: online veiligheid moet niet enkel in de les informatica aan bod komen. Ze kan even goed worden behandeld in een les:

  • geschiedenis of aardrijkskunde: de betrouwbaarheid van een informatiebron nagaan;
  • natuurkunde of wiskunde: de resultaten van zoekmachines analyseren;
  • taal: een educatieve website ontwikkelen;
  • maatschappijleer: het verschil bijbrengen tussen pesten, grappen en spotten bijleren.

Op zoek naar concrete tools of materiaal? www.betternet.be

 

Toolbox

Child Focus biedt tools en preventieprogramma’s, bestemd voor jou als leerkracht of maatschappelijk werker. Deze tools helpen je om de risico’s van het internetgebruik aan te kaarten. Ze stellen ook mogelijke oplossingen voor om met jongeren te bespreken.

Pedagogisch “detectivespel”

Doelpubliek : kinderen van 10 tot 12 jaar
Doel:

  • meer leren over Child Focus
  • over een vertrouwenspersoon vertellen
  • onderwerpen zoals weglopen en veilig surfen op het internet bespreken
Image Child

Het is niet zomaar een speldoos, maar een heuse interactieve les, geanimeerd door vrijwilligers. In dit detectivespel lossen kinderen in kleine groepjes levensechte vraagstukken op. Ze moeten raadsels oplossen die gelinkt zijn aan de belangrijkste thema’s van Child Focus. Na het spel volgt een groepsbespreking.

Elk jaar krijgen ongeveer 8.000 leerlingen een vrijwilliger, een "Animator" van Child Focus in hun school op bezoek!

Image Child

Workshop "Internet Safe & Fun"

Doelpubliek : 5 en 6 jaar basisschool
Doel : bewustmaking rond online surfen

Child Focus zet zich jaarlijks in om in partnerschap met de internetindustrie, via workshops, kinderen uit het 5 en 6 leerjaar te sensibiliseren over het veilig gebruik van het internet. Child Focus werkt mee aan dat initiatief door de inhoud van het didactische materiaal uit te werken en de vrijwilligers van verschillende ondernemingen op te leiden. Elk jaar nemen meer dan 150 werknemers deel aan dit programma en meer dan 13.000 kinderen worden bewust gemaakt.

iCoach-opleidingen

Doelpubliek: politieagenten, preventiepersoneel en preventieambtenaren van steden en gemeenten, leden van de onderwijscellen van steden en gemeenten
Doel: een veilig en verantwoord internetgebruik bij jongeren stimuleren

Image Child

iCoach is een opleidingsprogramma van Child Focus en de FOD Binnenlandse Zaken.

Kinderen sensibiliseren vraagt een grote verantwoordelijkheidszin en een aangepaste didactische benadering. Child Focus en de FOD Binnenlandse Zaken willen zo een partnerschap aanmoedigen tussen de politie en de preventiediensten van de gemeenten. Zo worden personeelsleden, die zich willen inzetten voor de online veiligheid van minderjarigen en die willen meewerken aan preventieacties, opgeleid.

 

 

Online fenomenen in opkomst

Wil je met jongeren praten over privacy, cyberpesten, sexting of online challenges?

Privacy

Je privéleven beschermen betekent vooral dat je niet TE VEEL informatie deelt. Veel jongeren die op sociale media actief zijn, hebben nog de neiging om privégegevens te delen op hun profiel (naam, adres van hun school, gsm-nummer,…).

Respect voor privacy en de bescherming van persoonsgegevens zijn 2 essentiële elementen in onze huidige samenleving.

Hoe maken we jongeren bewust om hun online privacy te beschermen?

Toegankelijkheid van het profiel. wie heeft toegang tot wat? Met de privacy-instellingen kunnen jongeren de zichtbaarheid van hun profiel beperken.

  • Bekijk het profiel en leg de jongere uit hoe hij de privacy-instellingen kan aanpassen.
  • Denk samen met de jongere na over de betekenis van online vriendschappen. Vergelijk het met het offline leven. Zijn er mensen met wie hij hechtere banden heeft dan met anderen, net als in het echte leven, en die daardoor meer informatie mogen zien?

10 gouden regels:

  • Alles wat je online post, kan door iedereen worden gezien.
  • Alles wat je online post, kan daar eeuwig blijven.
  • Voeg niet om het even wie aan je vriendenlijst toe.
  • Denk na voor je op een nieuw profiel persoonlijke informatie invult.
  • Check regelmatig jouw privacy-instellingen op sociale media.
  • Gebruik sterke wachtwoorden en hou ze geheim.
  • Verbreek de verbinding wanneer je een app verlaat.
  • Post zo weinig mogelijk informatie over jouw locatie.
  • Lees altijd de gebruiksvoorwaarden voor je een nieuw profiel aanmaakt.
  • Respecteer altijd de privacy van anderen. Post nooit informatie of beeldmateriaal van anderen zonder toestemming.

www.ikbeslis.be

 

 

> Het recht op afbeelding: leg uit dat het belangrijk is om dit recht te respecteren. Iedereen heeft het recht om wel of niet akkoord te gaan met de verspreiding van zijn afbeelding op sociale media. Dat kan de e-reputatie beïnvloeden.

Let op: toestemming krijgen om een foto te nemen van iemand, betekent niet dat je toestemming krijgt om deze foto online te zetten en iemand te taggen.  Dit zijn 3 verschillende soorten toestemming.

Pedagogische hulpmiddelen

Overzicht

Overzicht van hulpmiddelen en initiatieven om minderjarigen online te begeleiden.

Activiteiten

Activiteiten om kinderen bewust te maken voor een veilig en kritisch gebruik van het internet in de schoolcontext. Met dit lespakket kunnen leerkrachten op een eenvoudige en speelse manier digitale vaardigheden bijbrengen.

Lespakket

Lespakket “Het recht op afbeelding” van de Privacycommissie, 12-14 jaar.

 

 

Cyberpesten

Pesten en cyberpesten gaan vaak samen. Pesten op school kan gemakkelijk online en buiten de schoolmuren een vervolg krijgen. Daarom moet de aanpak van cyberpesten passen in een globaal beleid tegen pesten op school. Open communicatie over deze problematiek met zowel jongeren als ouders staat centraal.

De aanpak van cyberpesten volgt 5 krachtlijnen, met acties voor de slachtoffers, pesters, toeschouwers, ouders en de instelling.

Hoe voorkom je cyberpesten?

Maak jouw leerlingen bewust voor online en offline pesten. Wacht niet tot er een probleem is:

  • Leer jongeren om zichzelf en anderen te respecteren.
  • Laat jongeren stilstaan bij de gevolgen van (cyber)pesten.
  • Schep een sfeer in de groep waarin er geen plaats is voor pesten, een kader waarin iedereen een rol speelt om het te stoppen. Jongeren kunnen zich ertoe verbinden om de slachtoffers te helpen door de verspreiding van hatelijke publicaties te stoppen.

Voor meer informatie over het beleid tegen cyberpesten op school ga naar onze rubriek ‘onlineveiligheid op school of in de organisatie’.

 

Hoe reageer je op online pesten? Het slachtoffer - de dader - de omstaanders

 

  • Beantwoord geen e-mails/berichten van de pester
  • Blokkeer het nummer en/of    e-mailadres van de pester
  • Maak screenshots
  • Meld het pestgedrag op de website of app
  • Contacteer de gratis hulplijn van Awel 102 of Child Focus 116 000.
  • Breng het CLB-centrum van de school op de hoogte

Tegenover het slachtoffer: geruststellen, begeleiden

  • Stel de jongere eerst gerust en prijs hem omdat hij naar je toe gekomen is. Dat is al een grote stap.
  • Concentreer je op de feiten. Stel geen vragen over de oorzaken van de situatie, dat is in eerste instantie niet nodig om de crisis aan te pakken.
  • Grijp in om het probleem in te dijken. Probeer de kwetsende inhoud van het internet te laten verwijderen.

Respecteer het tempo van het slachtoffer en onderneem alleen stappen als de jongere zich er klaar voor voelt en ermee akkoord gaat.

Tegenover de dader: versterk de empathie.

  • Nultolerantie: maak hem duidelijk dat elke vorm van pesten onaanvaardbaar is!
  • Stigmatiseer hem niet, versterk hem niet in de rol van pester, dat kan de situatie soms verergeren.
  • Neem de tijd voor een rustig gesprek waarin je de dader op zijn verantwoordelijkheid wijst. Zoek samen met de dader oplossingen om het zoveel mogelijk goed te maken (verontschuldigingen, gesprek met het slachtoffer...).
  • Speel in op zijn empathie en probeer hem de emoties van het slachtoffer te doen begrijpen.

Tegenover de omstaanders: maak ze verantwoordelijk.

  • Nultolerantie: maak hen duidelijk dat elke vorm van pesten onaanvaardbaar is!
  • Iedereen speelt een rol: kwetsende inhoud wordt niet gedeeld maar geblokkeerd.
  • Moedig hen aan om het slachtoffer te steunen en om invloed op de pester uit te oefenen om te stoppen.
  • Moedig hen aan om sociale media op een positieve, eerlijke en vriendelijke manier te gebruiken.

Hoe maak je jongeren bewust voor cyberpesten?

Spoor jongeren aan om zich online met burgerzin te gedragen.

  • Bespreek samen wat ze op het internet doen, en waarom.
  • Laat ze stilstaan bij de potentiële gevolgen van hun houding. Hoe zouden ze in verschillende situaties reageren?
  • Werk met hen aan empathie, door hen te helpen de impact van pesten op de slachtoffers te doen begrijpen.
  • Wijs erop dat iets voor iemandgrappig kan zijn maar voor iemand anders niet.
  • Leg uit welk gedrag wettelijk strafbaar is.

De belangrijkste oplossingen zijn:

  • opvoeding,
  • preventie
  • en dialoog.

De pester is vaak een bekende van het slachtoffer die zich niet altijd bewust is van de gevolgen en de ernst van zijn daden.

We moeten een educatieve strategie opzetten in samenwerking met alle betrokkenen: jongeren, ouders, scholen, CLB-centra...

Enkele tips en trucs voor jongeren 

Volgens onze collega's van  Hogere Raad voor Mediageletterdheid is het van essentieel belang om kinderen al op zeer jonge leeftijd uit te leggen dat :

- Cyberpesten is herhaaldelijk en opzettelijk geweld. Het kan mij en anderen laten lijden;
- wat vandaag op het web wordt gepubliceerd, kan daar "voor altijd" blijven;
- iedereen moet rekening houden met het recht op een beeld. Ik kan geen foto van een persoon publiceren, hoe dichtbij ook, zonder hun toestemming. In het bijzonder, als deze foto nadelig voor hem/haar zou kunnen zijn;
- ik kan te allen tijde verzoeken om verwijdering van een foto van mij die op het internet is gepubliceerd;
- het is mogelijk en aan te bevelen om het niveau van vertrouwelijkheid en veiligheid van profielen en publicaties op het internet in te stellen
- voorzichtigheid is geboden als ik contact opneem met mensen die ik niet ken;
- men mag geen informatie op het internet die potentieel schadelijk is voor anderen, klakkeloos aannemen en doorgeven zonder verificatie; alles wat op het internet wordt gepubliceerd draagt bij tot het creëren van iemands e-reputatie, zowel die van mijzelf als die van anderen;
- sociale netwerken werken op een groepsdynamiek. Het is belangrijk dat de leden van de groep onthouden dat elke vorm van geweld onaanvaardbaar is en dat zij initiatieven nemen om dit te stoppen. Als groepslid staan wij allen garant voor het "goede leven samen"; 
- sociale netwerken bieden ook manieren om een probleem te melden, zoals het blokkeren en rapporteren van profielen of inhoud. 

 

Meer lezen

 

Sexting

OK of niet OK ?

De uitwisseling van seksueel getinte beelden of berichtjes is een manier van alle tijden en leeftijden om te experimenteren met seksualiteit. Sexting kan zo deel uitmaken van een gezonde seksuele ontwikkeling waarbij jongeren volop hun (seksuele) identiteit uittesten en vormgeven. Er is geen probleem zolang er wederzijdse toestemming is en elkaars grenzen worden gerespecteerd.

Maar wat is aanvaardbaar seksueel gedrag?
Waar liggen de grenzen?

  • Wederzijdse toestemming staat centraal: niemand wordt onder druk gezet of gedwongen.
  • Er is een zekere “gelijkheid” tussen de betrokkenen, bijvoorbeeld qua leeftijd.
  • Het gedrag komt overeen met de graad van volwassenheid.
  • Het gedrag is aangepast aan de context.
  • Het gedrag respecteert de integriteit en de waardigheid van de betrokkenen.

Wederzijdse toestemming speelt een cruciale rol. Dat betekent dat sexting aanvaardbaar is op voorwaarde dat de betrokkenen er zonder dwang mee instemmen om foto’s met een seksueel karakter te maken en uit te wisselen. Die foto’s zullen dan niet online worden verzonden of gepost. De foto’s en video’s blijven in het intieme kader waarin ze werden verstuurd. Jongeren respecteren elkaar, verspreiden de foto’s niet en verbreken de vertrouwensband niet.

 

!

Wist je dat Snapchat de populairste app is voor sexting ?

Deze app laat toe om beeldmateriaal te sturen dat na een paar seconden weer verdwijnt... of juist niet! Want zo’n snap kan toch worden bewaard met een screenshot!

 

 

Tips om met jongeren te delen

  • Post nooit foto’s die niet iedereen mag zien.
  • Wees voorzichtig met jouw online seksualiteit en intimiteit.
  • Stuur niet zomaar sexy foto’s als iemand erom vraagt. Zelfs niet als die persoon jou een seksueel getinte foto stuurt. Stuur eventueel een grappige afbeelding, zodat de ander begrijpt dat hij te ver gegaan is.
  • Denk na voor je antwoordt: iemand kan je een sexy bericht of foto sturen in de hoop dat jij zult reageren.
  • Als je ziet dat anderen een sext verspreiden: spreek hen erop aan. Als je merkt dat iemand een foto verspreidt of toont zonder de toestemming van de betrokken persoon, moet je openlijk zeggen dat je dat niet goed vindt en dat hij ermee moet stoppen;.
  • Heb je een sexy foto verzonden die nog niet verspreid is? Vraag aan de ontvanger om deze te wissen als je dat geen leuk idee vindt of als je spijt hebt.

 

 

Hoe kan je veilig sexten?

  • Bescherm jouw reputatie: zorg dat je onherkenbaar bent. Dat wil zeggen dat:
    • jouw hoofd niet zichtbaar is;
    • jouw tattoos, piercings, geboortevlekken, accessoires of andere herkenbare dingen, niet te zien zijn;
    • de achtergrond neutraal of vrij is van posters of andere herkenbare elementen.
  • Doe het alleen als je er zin in hebt, nooit als je onder druk wordt gezet of tegen een vergoeding.
  • Doe het alleen als je er zeker van bent dat de andere het leuk zal vinden. Verstuur de foto’s alleen als de ontvanger ermee instemt.
  • Verstuur sexy foto’s alleen als je 100% zeker bent van jezelf en er geen spijt van zult krijgen.
  • Wissel alleen foto’s uit met betrouwbare mensen die je in het echte leven kent en die zich op een volwassen manier gedragen.
  • Zorg ervoor dat de ontvanger de foto’s verwijdert.

Wat bij grensoverschrijdende sexting?

  • Hou het hoofd koel: schiet meteen in actie om eventuele schade te beperken.
  • Pas jouw privacy-instellingen aan: het is mogelijk dat iemand sexy foto's van jou verspreidt die je zelf nooit hebt verzonden. Je privacy-instellingen zijn misschien niet up-to-date. Verander ze dus meteen om jouw foto’s of berichten onzichtbaar te maken.
  • Contacteer de verspreider: probeer hem over te halen om te stoppen. Contacteer de andere ontvangers en vraag hen om te stoppen.
  • Meld de inhoud op de website of het sociaal mediakanaal. Vermeld het beeld, jouw leeftijd en dat je geen toestemming hebt gegeven om dit online te plaatsen en dat je wilt dat het verwijderd wordt.
  • Vraag hulp: overwin jouw schaamte en vraag hulp aan jouw ouders, opvoeders, een gespecialiseerde organisatie,... Blijf er niet mee zitten.
  • Wees discreet: vertel niet over jouw probleem, want de informatie kan zich in jouw vriendenkring of zelfs op sociale media verspreiden.
  • Zoek alle foto’s: probeer alle foto’s te verwijderen en te laten verwijderen die je op alle openbare diensten vindt, zoals sociale media, websites, blogs, peer-to-peer netwerken enz. En wis ze van jouw harde schijf.
  • Let op jouw online reputatie: wees voortaan voorzichtig en sext enkel met iemand die je vertrouwt. Maak jezelf ook onherkenbaar.

Om er meer over te weten:

 

De pedagogische hulpmiddelen

  • De workshop “Sexting @ School”: Deze lesvoorbereiding over sexting is ontwikkeld voor leerlingen van het middelbaar (12-18 jaar) en bespreekt seksualiteit en sociale media.
  • Het toneelstuk Sex Thing: Het toneelgezelschap “Arts Nomades’ heeft in nauwe samenwerking met Child Focus een voorstelling over sexting gemaakt. Het schokkende stuk wil de jongeren verantwoordelijkheidsbesef bijbrengen.
    #VU wil het schuldgevoel en de verantwoordelijkheid verplaatsen van het slachtoffer naar de persoon die in een relatie het vertrouwen heeft geschonden. Fragment

 

 

 

Online challenges

Er verschijnen regelmatig nieuwe challenges online. Hun succes bij minderjarigen varieert. Preventie hierrond vereist een oprechte, directe dialoog met de jongeren, zelfs als het onderwerp hen niet lijkt te interesseren. Vaak zijn ouders niet op de hoogte van deze online challenges.

Hoe maak je jongeren bewust voor online challenges?

  • Volg het nieuws over de digitale wereld. Zoek informatie bij de actoren van media-opvoeding zoals de website of sociale media van Child Focus. Vraag het aan jongeren zelf. Zo kan je de nieuwste trends met hen bespreken en hen in de positie van experts plaatsen.
  • Praten betekent nooit aansporen, maar maakt het mogelijk om de gedachten van jongeren te kennen. Door erover te praten, kan je de jongere laten stilstaan bij zijn eventuele bedoeling om mee te doen.
  • De kwetsbaarste jongeren worden vaak het sterkst door challenges aangetrokken. Als een minderjarige wil deelnemen aan een challenge, kan je hem vaak tot andere gedachten brengen door hem over zijn angsten, problemen of gemis aan te spreken. De jongere kan de challenge beschouwen als een uitweg. Jij moet hem helpen om betere en minder gevaarlijke oplossingen te vinden.
  • Het feit dat een jongere belangstelling heeft voor een challenge of erover praat, betekent niet automatisch dat hij zal meedoen. Het is een populair gespreksonderwerp tussen jongeren, misschien ook in jouw omgeving. Je mag het niet dramatiseren maar moet het wel ernstig nemen.
  • Zorg ervoor dat jouw leerlingen je vertrouwen. Ze moeten zich veilig voelen. Maak duidelijk dat je ze niet zult straffen. Dat alles wat ze vertellen onder jullie zal blijven. Dat je er niet (systematisch) met de ouders over zult praten.
  • Een challenge kan voor de jongere een manier zijn om aan zichzelf te werken. Je kan hen niet kwalijk nemen dat ze groot willen worden. Herinner hen eraan dat experimenten en ontwikkeling in een veilig kader moeten gebeuren.

 

Tips om met jongeren te delen

Dit zijn 5 vragen die je je moet stellen om de juiste beslissing te nemen voor je een nieuwe challenge aangaat ...

  • Is de challenge pijnlijk voor mij of anderen?
  • Is de challenge gevaarlijk voor mij of anderen?
  • Heb ik het gevoel dat ik onder druk word gezet of word gedwongen?
  • Waarom wil ik deze challenge aangaan?
  • Respecteer ik mezelf en de anderen als ik de challenge aanga?

 

Meer lezen

www.medianest.be is een informatieve website voor ouders rond media-opvoeding.

Deze publicatie legt de werking van digitale challenges uit binnen de logica van het puberproces. Moeten de morele paniek en de karikaturale uitvergroting van deze fenomenen in de media de opvoeders alarmeren? Hier is het de bedoeling om als volwassene vragen bij de jongeren uit te lokken.

  • Waarom zou ik de challenge aangaan?
  • Wat is de impact op mij? Op de anderen?
  • Hoe bespreek je deze challenges zonder jongeren in gevaar te brengen door een intimidatie-effect uit te lokken?

Deze tekst reikt tools aan professionals om te leren nadenken over de preventie en de begeleiding van de kwetsbaarste personen en jongeren in het bijzonder.

 

 

Hoe ga ik om met een online incident in mijn klas?

Dit zijn een paar juiste reflexen om een probleemsituatie op sociale media aan te pakken. Je kan deze benadering ook aan de ouders aanbevelen.

Tegenover het slachtoffer

  • Let goed op de signalen van jouw leerlingen: ongewoon gedrag, een leerling die zich in zichzelf lijkt terug te trekken. Omgekeerd kunnen er ook nieuwe groepen ontstaan die zich  altijd tegen dezelfde kinderen keren of hen uitlachen. Een kind kan ook plots slechte cijfers halen.
  • Neem het slachtoffer dat naar jou toestapt ernstig en stel hem gerust. Beledigingen of dreigementen mogen niet persoonlijk worden opgevat. Het slachtoffer is zeker niet schuldig. Help het kind af van zijn schuldgevoel.
  • Beloof niet dat je het probleem snel zult oplossen. Incidenten online zijn vaak heel complex.
  • Geef het slachtoffer de raad om niet op hatelijke berichten te reageren. Dat maakt alles erger.
  • Toon het slachtoffer hoe hij het profiel of de account blokkeert dat aan de oorsprong ligt van het probleem. Leg uit hoe hij kwetsende en/of beschamende inhoud (berichten, foto’s, video’s) op sociale media kan melden.
  • Het slachtoffer kan ook een ander pseudoniem kiezen of een nieuw e-mailadres aanmaken. Hij kan in de toekomst eventueel 2 adressen gebruiken. Het ene voor goede vrienden (die beloven om het niet aan anderen door te geven), het andere voor de ruimere kring van kennissen en voor de registratie op websites of sociale media.
  • Als het pesten aanhoudt en een hatelijk karakter krijgt, kan je een beroep doen op de plaatselijke of federale politie. Hiervoor heb je wel concreet bewijsmateriaal voor nodig.
  • Leer kinderen om bewijsmateriaal te bewaren en/of screenshots te maken van ongewenste berichten of foto’s en de datum en het tijdstip ervan te noteren. Zich voordoen als iemand anders of beeldmateriaal zonder toestemming verspreiden, is strafbaar.
  • Bel gerust naar het gratis noodnummer van Child Focus: 116 000, 24/7 bereikbaar.
  • Informeer de ouders als je denkt dat ze niet op de hoogte zijn en het kind kunnen begeleiden.
 

 

Tegenover de pester en de ‘toeschouwers’

  • Maak duidelijk dat je dit gedrag niet aanvaardt. Nultolerantie.
  • Praat met het kind en vraag waarom hij zich zo gedraagt. Pesten wordt vaak omschreven als plagen of grapjes maken. Het kind beseft niet dat het slachtoffer eronder lijdt, of dat het strafbaar is.
  • Straf niet direct. Wijs de pester op zijn verantwoordelijkheden. Probeer hem bewust te maken voor de gevolgen van zijn gedrag. Stel vragen zoals: “Hoe zou jij reageren als het jou overkwam?” of “Zou je dat ook durven zeggen als de andere persoon recht voor jou stond?”.
  • Eis dat de pester het gedrag onmiddellijk stopzet. Zorg ervoor dat hij het tracht goed te maken.
  • Spreek de omstaanders aan en leg uit dat ze ook verantwoordelijk zijn. Ze moeten de pester laten begrijpen dat ze het er niet mee eens zijn. Ze moeten ook het slachtoffer steunen en helpen. Ze moeten de verspreiding van hatelijke posts stoppen. Betrek hen bij de herstelmaatregelen.
  • Informeer de ouders als je denkt dat ze niet op de hoogte zijn.
  • Verban het internet niet. Er zijn misbruiken, maar het internet blijft een geweldig hulpmiddel dat het universum van kinderen en volwassenen verrijkt.

 

Zoek hulp als professional

  • Zijn jouw leerlingen bij online probleemsituaties betrokken?
  • Heb je het gevoel dat je niet mee bent? Vooral op het vlak van de online veiligheid van de jongeren die je begeleidt?
  • Weet je niet hoe je online veiligheid kan bespreken?
  • Ben je getuige van online geweld tussen jouw leerlingen?

Er bestaan veel mogelijkheden:

Onze gratis hulplijn 116 000: een van onze specialisten in online veiligheid beantwoordt al jouw vragen over het goede gebruik van sociale media door minderjarigen.

Gratis nummer om leerkrachten die slachtoffer zijn van geweld te informeren, begeleiden en steunen: 0800.20.410

Unia (het Belgisch centrum voor gelijke kansen) om alle vormen van discriminatie te melden.

Meer lezen

www.medianest.be is een informatieve website voor ouders rond media-opvoeding

Meer technische tips om veilig te surfen online: www.safeonweb.be